Nhật Bản là một trong những quốc giá có tuổi thọ của người dân cao nhất thế giới. Văn hóa và lối sống của họ từ lâu đã trở thành một niềm say mê đối đối với phần còn lại của thế giới, khi những món ăn có lợi cho sức khỏe như trà xanh, thực hẩm lên men, hay thói quen “tắm rừng” ngày càng phổ biến đều xuất phát từ đất nước hoa anh đào. Cùng tìm hiểu cách người dân Nhật Bản duy trì lối sống lành mạnh và những yếu tố khiến việc chăm sóc sức khỏe trở thành một văn hóa độc đáo của họ qua cuộc phỏng vấn với Erin Niimi Longhurst – tác giả của cuốn sách Japonisme – Những Điều Rất Nhật Bản do The Culture Trip thực hiện.

Chị có thể chia sẻ một chút về câu chuyện đằng sau cuốn sách của mình được không ạ?

Tôi đã lớn lên trong rất nhiều nền văn hóa. Tôi sinh ra ở London với một người cha mang quốc tịch Anh và một người mẹ Nhật Bản. Tôi đã sống ở Seoul, London và New York, nhưng tôi luôn có một sự kết nối mạnh mẽ với Nhật Bản. Dường như tôi luôn trở về với các nghi thức, thói quen và truyền thống đã giúp văn hóa Nhật Bản trở nên độc đáo. Lịch sử cô lập lâu dài của Nhật Bản (chính sách đối ngoại cô lập trong hơn 220 năm) chắc chắn là một sự định hình trong văn hóa đất nước này.

Từ “Japonisme” được sử dụng lần đầu tiên vào cuối thế kỷ 19 ở phương Tây để mô tả một cơn sốt nghệ thuật, văn hóa và thiết kế Nhật Bản – một mối quan tâm sau đó đã phát triển hơn và bao gồm cả những vấn đề về sức khỏe.

Theo chị, đâu là điểm khác biệt chủ yếu giữa phương pháp chăm sóc sức khỏe của người Anh và người Nhật?

Cụm từ “giữ gìn sức khỏe” rất hiếm khi được sử dụng tại Nhật Bản. Nó đã khắc sâu vào cuộc sống của người dân và mọi người có cách tiếp cận toàn diện hơn đối với việc sống và chăm sóc bản thân. Ở Nhật Bản, sự hiện diện của “giữ gìn sức khỏe” dường như rất mờ nhạt, trong khi tại Anh, mọi người nhận thức về nó như một khái niệm trong cuộc sống.

Những khái niệm nào là cốt lõi của triết lý giữ gìn sức khỏe của người Nhật?

Ikigai – tìm kiếm mục đích trong cuộc sống là một từ được thấm nhuần trong văn hóa Nhật Bản. Từ kinh nghiệm của riêng tôi, việc tìm kiếm ikigai của bạn không phải là một điều gì đó bạn làm một cách có chủ ý, mà sẽ dần dần nhận ra nó theo thời gian, trong những khoảnh khắc bạn nhận ra chính mình.

Một điều khác, Wabi-sabi – chấp nhận và đánh giá những bản chất nhất thời của cuộc sống, cũng là một yếu tố không thể thiếu trong văn hóa Nhật Bản. Đối với tôi, Wabi-sabi là được ở trong nhà khi trời mưa, hoặc là ở bên ngoài nhưng với một nụ cười trên môi.

Làm thế nào để người Nhật thể hiện sự trân trọng của họ đối với vẻ đẹp không hoàn hảo?

Bạn có thể đã nghe nói về kintsugi – nghệ thuật sửa chữa đồ gốm vỡ bằng sơn mài vàng. Các mảnh vỡ được ghép lại với nhau, và sau khi sơn, chúng thậm chí còn trở nên đẹp hơn ban đầu. Bạn có thể thấy kintsugi trong những chiếc ly sử dụng trong nghi lễ trà, nơi vẻ đẹp của những mảnh ghép không hoàn hảo được tôn vinh. Đó là một phép ẩn dụ hấp dẫn có thể áp dụng cho những điều bình thường khác, như một đặc điểm hoặc một “khuyết điểm” bạn cảm thấy ở bản thân mình. Những gì bạn coi là khuyết điểm cũng có thể chính là sức mạnh của bạn.

Nassima Rothacker

Chúng tôi muốn nghe chia sẻ của chị về việc “tắm rừng”. Liệu có phải thiên nhiên là một phần quan trọng trong văn hóa Nhật Bản?

Nhật Bản là một quốc gia dễ gặp thiên tai và điều này khiến mọi người nhận thức rõ hơn và nể trọng sức mạnh của thiên nhiên. “Tắm rừng” thường là hoạt động đi bộ thật chậm trong một không gian xanh, và càng lý tưởng hơn nếu chỉ có bạn mà không có bất cứ thiết bị điện tử nào. Đó là một hoạt động đòi hỏi sự tham gia của tất cả các giác quan. Bạn đi bộ và hít thở sâu, hấp thụ các loại tinh dầu của cây cối, giảm căng thẳng và tăng cường năng lượng.

Tiếng Nhật cũng có những từ ngữ thể hiện sự kính trọng của đất nước với thiên nhiên, chẳng hạn như komorebi – mô tả các tia sáng mặt trời xuyên qua tán lá, hay kawaakari – có nghĩa là ánh sáng (đặc biệt là ánh trăng) phản chiếu trên một dòng sông).

Đâu là bài học quan trọng nhất về sức khỏe mà chúng ta có thể học hỏi từ người Nhật?

Kaisen – có nghĩa là hình thành thói quen, chính là điều mà mọi người đều có thể học hỏi. Nó tượng trưng cho việc liên tục thực hiện những thay đổi nhỏ theo thời gian. Ở Anh, chúng tôi thường là “tất cả hoặc không có gì” khi nói về việc hình thành hay phá vỡ các thói quen, nhưng có một lý do khiến kế hoạch ăn kiêng đề ra vào tháng Một luôn thất bại. Sự lặp lại, ý chí, kỷ luật và sự tự giác thường là những điều cần được dạy và chúng ta không thể có chúng một cách bản năng. Cho dù là thiết lập kỷ luật để tập thể dục hay dọn dẹp nhà cửa, việc liên tục thực hiện sẽ giúp cho mọi chuyện trở nên đơn giản hơn rất nhiều.

Theo Tor Cardona / The Culure Trip
Ảnh: Nassima Rothacker, Ryo Takemasa